Rysunek - techniki rysunkowe

 

Rysunek jest najstarszą dziedziną sztuki. Pierwsze rysunki powstały już 20 tysięcy lat temu. Artysta tworzący w tamtym czasie z pewnością nie posiadał papieru, ołówków ani farb. Rysował i malował na ścianach jaskiń, w których mieszkał, a barwników dostarczała mu natura, m.in. w postaci gliny, sadzy czy żelaza zawartego w ziemi. Do łączenia kolorów używał krwi, tłuszczu zwierzęcego i żywic roślinnych. Pędzle robił z włosia upolowanych zwierząt. Najdawniejsi twórcy przedstawiali na rysunkach przede wszystkim zwierzęta, np. bizony, jelenie. Wierzyli, że łatwiej będzie im upolować zwierzę, jeżeli „zdobędą nad nim władzę", rysując je na ścianie skalnej, np. w jaskini Lascaux [czyt. lasko]. Nasi praprzodkowie malowali wielkie postacie zwierząt, zaczynając od narysowania ich konturów, które następnie wypełniali kolorem.

 

Każdy artysta potrafi posługiwać się linią i kreską. Przed przystąpieniem do wykonania grafiki, obrazu malarskiego, rzeźby czy budowli wykonuje szkice rysunkowe. Szkic to rodzaj planu lub projektu rysunkowego. Rysunek szkicowy jest podstawą każdego dzieła sztuki. Przed rozpoczęciem malowania obrazu artysta malarz studiuje jego poszczególne elementy, tworząc ich szkice rysunkowe. Rola rysunku nie ogranicza się jednak tylko do szkicowania na potrzeby innych dziedzin sztuki, takich jak: malarstwo, grafika, rzeźba czy architektura. Rysunek może być samodzielnym dziełem sztuki, a artystę, który tworzy rysunki, nazywamy rysownikiem.

 

Tworzenie rysunków przedstawiających plany budynków jest umiejętnością niezbędną w architekturze — dziedzinie zajmującej się projektowaniem budowli.

 

TECHNIKI RYSUNKOWE

Każdy rysownik — również i ty — stosuje różne techniki rysunkowe.

Technika rysunkowa to sposób wykonania dzieła rysunkowego. Nazwy technik są związane z rodzajem narzędzia, którego używamy. Wyróżniamy między innymi rysunki kredkami, ołówkiem, węglem i tuszem rozprowadzanym pędzlem. Każde z tych narzędzi zostawia odmienny, charakterystyczny ślad. 

Ponadto ślad danego narzędzia na powierzchni gładkiej i śliskiej będzie inny niż na powierzchni szorstkiej. Wybór odpowiedniego narzędzia i podłoża zależy od tego, jaki efekt chcemy uzyskać. Współcześnie tworzenie prac rysunkowych umożliwiają również programy komputerowe oraz aplikacje w tabletach i telefonach.

 Technik rysunkowych jest wiele. Poznajmy najważniejsze z nich.

OŁÓWEK

 Ołówek składa się z drewnianej obudowy i grafitu — węgla zmieszanego z glinką i uformowanego w sztyft. Grafit do rysowania występuje też w formie pałeczek różnej grubości oraz w proszku.

Ołówki oznaczone literą H służą do wykonywania rysunków technicznych. Ich grafitowe rysiki są twarde i jasne.

Ołówki oznaczone literami HB są używane do sporządzania szkiców rysunkowych (faza przygotowawcza do dalszego tworzenia rysunków). H — oznacza twardość, B — miękkość.

Ołówki z grupy B, 2B, 3B itd. służą do tworzenia rysunków światłocieniowych, dają intensywną czerń i miękkie odcienie szarości; ołówki 4B, 6B — służą również do rysowania szybkich szkiców i zaczerniania powierzchni. Oznaczenia ołówków pochodzą z języka angielskiego, np. B — black ‘czarny’ , H — hard ‘twardy’, F —firm ‘mocny i trwały’. Poza ołówkami rysunek można wykonać za pomocą takich przyborów, jak: kredka, kreda, patyk, długopis, mazak, piórko, pędzel czy węgiel.

 PIÓRKO I TUSZ

Jedna z najstarszych i najważniejszych technik rysunkowych polega na zastosowaniu piórka. Jako materiału do rysowania używa się w niej tuszu lub atramentu. Grubość i rodzaj kreski zależą od siły nacisku. Pióra obecnie stosowane zostały wymyślone dopiero w XIX wieku i składały się, podobnie jak dziś, z metalowej stalówki i obsadki. Fragmenty rysunku stworzonego w tej technice można zaciemniać, pokrywając je drobnymi, ukośnymi kreseczkami lub lekko malując rysunek pędzlem i rozwodnionym tuszem. W tym ostatnim wypadku mówimy o rysunku lawowanym, który — w zależności od ilości użytego tuszu i wody — pozwala na uzyskanie różnych odcieni szarości.

 

WĘGIEL

Węglem rysunkowym można rysować wąskie, miękkie linie lub szerokie płaszczyzny wykonywane bokiem pałeczki węglowej. Uzyskanie różnych odcieni czerni zależy od gatunku węgla i od tego, jak mocno naciska się pałeczkę w czasie rysowania. Rysować można we wszystkich kierunkach, całą szerokością i długością węgla, rozmazywać palcami itp. Nieudaną kreskę można łatwo wytrzeć zgniecionym chlebem lub miękką gumką. Rysunki wykonane węglem szybko się osypują i dlatego, aby zachowały się jak najdłużej, utrwala się je specjalnym płynem — fiksatywą, lakierem do włosów w sprayu lub mlekiem.

 KREDKI

Kredki. Podstawową częścią kredki jest kolorowy sztyft. Wykonuje się go z pigmentu połączonego z woskiem lub olejem. Kredki są zróżnicowane — mogą być mniej lub bardziej twarde, zostawiać ślady grube, wyraźne i tłuste albo delikatne i sypkie. Czasem zarysowane nimi płaszczyzny można rozmywać wodą lub rozcierać palcami. Kredkami rysuje się jednokolorowe linie. Używa się ich także do pokrywania barwą dużych powierzchni przez stawianie wielu śladów obok siebie.

Barwy ciepłe i zimne

 

Barwy ciepłe i barwy zimne

1.Barwy ciepłe kojarzą się z ogniem, słońcem i niektórymi egzotycznymi owocami. Są to barwy: czerwona, żółta, pomarańczowa, a także ich odcienie.

2.Barwy zimne natomiast kojarzą się z wodą, trawą, niebem. Do kolorów zimnych zaliczamy: niebieski, zielony, fioletowy oraz ich odcienie.

Barwy ciepłe działają na ogół pobudzająco, a czasem nawet niepokojąco, podczas gdy barwy chłodne uspokajają i koją.

3.Gama barwna - to nieprzypadkowe, harmonijne zestawienie plam barwnych.

Każdy namalowany obraz posiada własną gamę barwną, czyli zestawienie zbliżonych odcieni jednej lub kilku barw według określonego porządku. Jeśli na obrazie widzimy tylko kolory ciepłe lub dużo więcej kolorów ciepłych niż zimnych, mówimy, że jest to obraz namalowany w gamie barw ciepłych. Na obrazie namalowanym w gamie barw zimnych dominują kolory zimne. Temperatura barw ma wpływ na nastrój obrazu — barwy ciepłe wprowadzają atmosferę wesołą i pogodną, barwy zimne — odwrotnie — sprawiają, że obraz jest poważny, czasem smutny.

A.Ciepła gama barwna - to zestaw barw składający się z różnych odcieni kolorów ciepłych.

B.Zimna gama barwna - to zestaw barw składający się z różnych odcieni kolorów zimnych.

C.Szeroka gama barwna (kontrastowa)- to zestaw składający się z zimnych i ciepłych kolorów.

D.Wąska gama barwna - to zestaw kilku barw w podobnym odcieniu.

JAKA TO GAMA BARWNA?

Barwy dopełniające i złamane

 

Barwy dopełniające

Już wiesz, że mamy trzy barwy podstawowe: czerwoną, niebieską i żółtą oraz trzy pochodne: pomarańczową, fioletową i zieloną.

Czy wiesz, że barwy, które leżą na przeciw siebie w kole barw mają taką właściwość, że zmieszane ze sobą dają barwę szarawą, czyli wzajemnie dopełniają się do szarości i stąd ich nazwa - barwy dopełniające:

żółta + fioletowa.

czerwona + zielona,

niebieska + pomarańczowa,

Barwy czyste i złamane

Wszystkie barwy podstawowe i pochodne należą do barw czystych. Obrazy namalowane takimi farbami są jasne i pogodne. Przeciwieństwem barw czystych są barwy złamane. Gdy dodasz do każdej z farb o barwie podstawowej i pochodnej odrobinę farby o barwie dopełniającej ją: do czerwonej odrobinę zieleni, do pomarańczowej odrobinę niebieskiej, do fioletowej - żółtej itd., uzyskasz barwy przygaszone, smutne.

NOTATKA

1.Wszystkie barwy podstawowe i pochodne należą do barw czystych.

2.Barwy dopełniające to pary barw podstawowych i pochodnych, które najbardziej ze sobą kontrastują. Leżą one naprzeciwko siebie na kole barw. Na przykład dla koloru żółtego dopełniający jest kolor fioletowy.

3.Ze zmieszania barwy czystej z jedną bądź wieloma barwami dopełniającymi uzyskuje się barwy złamane.

Barwy podstawowe i pochodne

 

Świat kolorów - plama

 

Wiesz już, że rysunek tworzą linie i heski, które układają się w zaplanowane przez rysownika formy i kształty. Ale sam rysunek często nie oddaje różnorodności otaczającej rzeczywistości i naszych przeżyć. Świat przedstawiony na rysunkach jest najczęściej szary lub czarno-biały Brakuje w nim kolorów. Z pewnością wiesz, co należy zrobić, aby ten świat zmienić. Otwierasz pudełko pasteli lub bierzesz do ręki pędzel, kolorowe farby i... malujesz. Malowanie polega na pokrywaniu powierzchni kartki, płótna lub innego podłoża kolorowymi liniami i barwnymi plamami.

Praca plastyczna - plama i kontur

Przygotuj:

farby plakatowe, pędzel, naczynie na wodę, kartkę z bloku technicznego formatu A4, czarny cienkopis i flamaster.

Eksperymentuj!

Inspirując się przedstawionymi ilustracjami, wykonaj pracę na temat - do wyboru: „Dziwaczne owady”, „Barwne kwiaty i kwiatuszki” lub „W krainie śmiesznych stworków”. Namaluj farbami plakatowymi tyle kolorowych kółek, ile zmieści się na kartce z bloku; używaj jasnych kolorów (1). Kiedy praca całkiem wyschnie, dorysuj cienkopisem lub flamastrem brakujące elementy. Każde kolorowe kółko może dzięki temu stać się wizerunkiem owada (3), stworka (4) lub kwiatka (2). Znasz już właściwości kreski i wiesz, jak rysować kontury, więc jeśli chcesz, możesz z kółek zrobić coś innego. Wybierz to, co podpowie ci wyobraźnia, np. zwierzątka lub ciastka. Nie zapomnij wówczas samodzielnie zatytułować swojej pracy.